Lekcja 3: Czasownik to be — am, is, are

Część 1: Główna reguła — to be nie wolno pominąć

W angielskim każde zdanie obowiązkowo ma czasownik. W polskim często go nie ma: „Ja nauczyciel", „Anna młoda", „Dom duży". W angielskim czasownik musi być. I w tych przypadkach to czasownik to be.

Polski	Angielski (poprawnie)	Angielski (BŁĘDNIE!)
Jestem nauczycielem.	I am a teacher.	✗ I a teacher.
Anna jest młoda.	Anna is young.	✗ Anna young.
Dom jest duży.	The house is big.	✗ The house big.
Jesteśmy w domu.	We are at home.	✗ We at home.

Najważniejsze: „I a teacher" to nie zdanie, a kasza. Bez is/am/are zdanie jest niedokończone. To najczęstszy błąd polskojęzycznego — będziesz się o niego potykał miesiącami. Dlatego od samego początku wymawiaj to be na głos, z przesadą.

---

Część 2: Trzy formy — am, is, are

To be — jedyny czasownik angielski, który ma trzy różne formy w czasie teraźniejszym.

Osoba	Zaimek	Forma to be	Transkrypcja
1 os. l. poj.	I	am	em
2 os. l. poj./mn.	you	are	a
3 os. l. poj. (m.)	he	is	iz
3 os. l. poj. (ż.)	she	is	iz
3 os. l. poj. (przedmiot)	it	is	iz
1 os. l. mn.	we	are	a
2 os. l. mn.	you	are	a
3 os. l. mn.	they	are	a

Logika: am — tylko z I. is — tylko z he, she, it (i każdym rzeczownikiem w liczbie pojedynczej: „Tom is...", „the cat is..."). are — ze wszystkimi pozostałymi (you, we, they i każdym rzeczownikiem w liczbie mnogiej).

Ciekawostka: you w angielskim to jedno słowo i dla „ty", i dla „wy", i dla jednej osoby, i dla grupy. To uproszczenie, które docenisz.

---

Część 3: Skróty — jak mówi się w prawdziwym życiu

W mowie potocznej to be prawie zawsze się skraca. Na piśmie — w tekście nieformalnym też. W liście biznesowym — piszą pełne formy.

Forma pełna	Skrót	Wymowa
I am	I'm	ajm
You are	You're	jo (BrE) / jur (AmE)
He is	He's	hiz
She is	She's	sziz
It is	It's	its
We are	We're	łi (BrE) / łir (AmE)
They are	They're	dzea (BrE) / dzer (AmE)

W imionach i rzeczownikach: Anna is często brzmi jak Anna's. Tom is → Tom's. The dog is → The dog's. Ten skrót na słuch jest taki sam jak dzierżawcze 's (L4) — rozróżniamy po kontekście.

---

Część 4: Przeczenie — dodaj not

Żeby powiedzieć „nie", dodajemy not po to be.

Forma pełna	Skróty
I am not	I'm not (tylko jeden wariant)
You are not	You're not / You aren't
He is not	He's not / He isn't
She is not	She's not / She isn't
It is not	It's not / It isn't
We are not	We're not / We aren't
They are not	They're not / They aren't

Dwie formy skrótu dla „nie jest": albo skracaj zaimek (he's not), albo skracaj not (he isn't). Obie są normalne. Tylko dla „I am not" nie ma formy „I amn't" — to wyjątek.

---

Część 5: Pytanie — zamień miejscami

Żeby zrobić pytanie z to be, przestaw zaimek i czasownik.

Stwierdzenie	Pytanie
You are a student.	Are you a student?
He is at home.	Is he at home?
They are tired.	Are they tired?
It is good.	Is it good?
I am late.	Am I late?

Zauważ: to jedyny sposób zadania pytania w angielskim bez czasownika posiłkowego do. Z to be — przestawiamy sam czasownik. Ze wszystkimi innymi czasownikami (zob. L6) — bierzemy posiłkowy do. To uproszczenie, które daje ci to be.

Krótkie odpowiedzi

Na pytanie z to be w angielskim typowa jest krótka odpowiedź z tym samym czasownikiem:

Pytanie	Tak	Nie
Are you a student?	Yes, I am.	No, I'm not.
Is he tired?	Yes, he is.	No, he isn't.
Are they at home?	Yes, they are.	No, they aren't.

Nie „Yes" w pojedynkę — to oschłe. Normalnie: „Yes, I am." Również nie „Yes, I'm." — w krótkich odpowiedziach skracać nie wolno. Tylko w przeczących: „No, I'm not."

---

Część 6: Co wyrażamy czasownikiem to be

To be — to „być", „znajdować się", „istnieć". Cztery główne funkcje:

1. Identyfikacja — kto/co to jest

• I am Tom. — Jestem Tomek.
• She is my sister. — Ona jest moją siostrą.
• This is a book. — To jest książka.

2. Opis — jaka osoba/rzecz

• The house is big. — Dom jest duży.
• Anna is tall. — Anna jest wysoka.
• The coffee is hot. — Kawa jest gorąca.

3. Pochodzenie / narodowość / zawód

• I am Polish. — Jestem Polakiem / Polką.
• Tom is from London. — Tomek jest z Londynu.
• She is a doctor. — Ona jest lekarką.

4. Stan / emocja / miejsce

• I am tired. — Jestem zmęczony.
• She is happy. — Ona jest szczęśliwa.
• We are at home. — Jesteśmy w domu.
• The keys are on the table. — Klucze są na stole.

---