Lekcja 22: Stopniowanie (Komparativ i Superlativ)

Słownictwo: Zwierzęta i przyroda

Ukończenie tej lekcji doda do ogólnego postępu:

SłownictwoA1+3%A2+1%
GramatykaA1+1%A2+4%B1+0.9%

Jak pracować z tą lekcją

  1. Przeczytaj regułę — zrozum logikę (5 minut)
  2. Przetłumacz ćwiczenia pisemnie — sprawdź według klucza
  3. Powiedz na głos — powoli, świadomie, analizując każdą formę
  4. Przyspieszaj — gnaj matrycę, aż wylatuje na autopilocie

Umiesz już opisywać czynności, obiekty, ludzi. Ale jak powiedzieć, że jeden przedmet jest lepszy, szybszy albo największy? Dwie formuły — i cały świat porównań masz w kieszeni. Dla Polaka to lekcja prawie za darmo: niemiecki -er = polskie -szy/-ejszy, niemieckie am -sten = polskie naj-.


Część 1: Trzy stopnie

W polskim: szybki — szybszynajszybszy. W niemieckim dokładnie tak samo:

  1. Positiv — forma podstawowa: schnell (szybki)
  2. Komparativ — stopień wyższy: schneller (szybszy)
  3. Superlativ — stopień najwyższy: am schnellsten (najszybszy)

Polskie lustro: polski „-szy" / „-ejszy" = niemieckie „-er". Polski „naj-" = niemieckie „am ... -sten". Trzy stopnie, analogiczna mechanika. Polak ma to za darmo: dawne praindoeuropejskie pokrewieństwo. Mózg czuje strukturę, wystarczy podłożyć niemieckie końcówki.


Część 2: Główny hack — „-er" i „am -sten"

Komparativ = przymiotnik + -er Superlativ = am + przymiotnik + -sten

Po prostu doklejasz przyrostek. Działa dla większości przymiotników:

PositivKomparativSuperlativ
schnellschnelleram schnellsten
kleinkleineram kleinsten
langsamlangsameram langsamsten
billigbilligeram billigsten

Jeśli rdzeń kończy się na -d, -t, -s, -ß, -z, w Superlativie dochodzi -esten: am leichtesten, am heißesten. Niemcy się zgubili w spółgłoskach, wstawiają „e" dla wymowy.


Część 3: Umlaut i wyjątki

Jednosylabowe przymiotniki z a, o, u często dostają umlaut:

PositivKomparativSuperlativPolski
altälteram ältestenstary
jungjüngeram jüngstenmłody
großgrößeram größtenduży
langlängeram längstendługi
kurzkürzeram kürzestenkrótki
starkstärkeram stärkstensilny
kaltkälteram kältestenzimny

A te cztery słowa zmieniają się całkowicie. Wykuj na pamięć:

PositivKomparativSuperlativPolski
gutbesseram bestendobry
vielmehram meistendużo
gernlieberam liebstenchętnie
hochhöheram höchstenwysoki

Polskie lustro nieregularnych: polski też ma „lepszy/najlepszy" (nie „dobrejszy"), „więcej/najwięcej" (nie „dużejszy"). gut/besser = dobry/lepszy. Polski też zmienia rdzeń. Polska intuicja działa nawet w wyjątkach — praindoeuropejskie pokrewieństwo.

Pułapka! Nie wszystkie jednosylabowe dostają umlaut. Słowa bunt, schlank, rundbez umlautu: bunter, schlanker, runder. Ale te najczęstsze — w tabeli powyżej.


Część 4: Jak porównywać — „als" i „so...wie"

Komparativ + als = „niż" (przedmioty różne):

Der Hund ist schneller als die Katze. — Pies jest szybszy niż kot.

so + Positiv + wie = „taki sam... jak" (przedmioty równe):

Der Fuchs ist so schlau wie der Bär. — Lis jest tak sprytny jak niedźwiedź.

Superlativ przed rzeczownikiem — z rodzajnikiem i końcówką -ste/-sten:

Das ist der schnellste Hund. — To jest najszybszy pies. Der Elefant ist das größte Tier. — Słoń to największe zwierzę.

Bez rzeczownika — am + -sten:

Der Elefant ist am größten. — Słoń jest największy.

Pułapka! Po als — Komparativ. Po wie — Positiv. „Schneller als", ale „so schnell wie". Zamienisz — Niemiec zrozumie, ale skrzywi się.

Lustro polskie: polski „niż" = niemieckie „als". Polski „tak ... jak" = niemieckie „so ... wie". Konstrukcja jest dosłowna: „większy NIŻ pies" = „größer ALS der Hund". „Tak duży JAK pies" = „so groß WIE der Hund". Jeden do jednego.


Następny krok: Lekcja 23 — Czas przyszły. Czasownik werden. Nauczysz się mówić o planach i marzeniach: „Pojadę nad morze", „Wynajmiemy dom na wyspie". Jedno słowo — i już jesteś w przyszłości.

Lekcja 22: Stopniowanie (Komparativ i Superlativ) · Deutsch · Glottos Matrix