Lekcja 20: Czasowniki z przedrostkami rozdzielnymi
Słownictwo: Mój dzień (praca)
Ukończenie tej lekcji doda do ogólnego postępu:
Jak pracować z tą lekcją
- Przeczytaj regułę — zrozum logikę (5 minut)
- Przetłumacz ćwiczenia pisemnie — sprawdź według klucza
- Powiedz na głos — powoli, świadomie, śledź pozycję przedrostka
- Przyspieszaj — gnaj matrycę, aż wylatuje na autopilocie
W poprzedniej lekcji rozgryzłeś dieser, jeder, welcher. Teraz — czasowniki, które rozpadają się na pół. Brzmi groźnie? W rzeczywistości to jedna z najbardziej logicznych rzeczy w niemieckim. Zaraz zrozumiesz.
Część 1: Czasowniki, które rozpadają się na pół
Po polsku też masz przedrostki: chodzić → wychodzić, wstawać, podać, wejść. Przedrostek zmienia sens, ale w polskim NIE odlatuje na koniec zdania. Mówisz „wstaję o siódmej" — całe słowo zostaje razem.
W niemieckim niektóre przedrostki odrywają się od czasownika i lecą na koniec zdania.
stehen = stać. auf|stehen = wstawać. Ich stehe um 7 Uhr auf. — Wstaję o 7.
Czasownik — na drugim miejscu. Przedrostek — na samym końcu. Pomiędzy — cała reszta.
Najtrudniejszy moment dla Polaka. Polski „wstaję o siódmej" mówisz jednym słowem. Niemiec rozbija to: „stoję o siódmej... wsta-". Musisz przestawić mózg: traktuj przedrostek (auf-, ein-, an-) jak osobne słowo, które w zdaniu zawsze pakuje się na koniec. „Auf" leci tam, „ein" leci tam, „mit" leci tam. Mantrę „przedrostek na koniec" powtórz dziesięć razy.
Część 2: Główny hack — akcent rozstrzyga
Jak poznać, czy przedrostek jest rozdzielny? Nie musisz kuć list. Po prostu posłuchaj akcentu.
Akcent na przedrostku = rozdzielny. Akcent na rdzeniu = nierozdzielny.
Porównaj:
| Czasownik | Akcent | Typ |
|---|---|---|
| AUFstehen | na przedrostku | rozdzielny |
| ANfangen | na przedrostku | rozdzielny |
| EINkaufen | na przedrostku | rozdzielny |
| verSTEhen | na rdzeniu | nierozdzielny |
| beKOMmen | na rdzeniu | nierozdzielny |
| erZÄHlen | na rdzeniu | nierozdzielny |
Wypowiedz na głos. Słyszysz? Rozdzielne brzmią głośniej i wyraźniej z przodu.
Część 3: Zasada pozycji przedrostka
1. Zwykłe zdanie (Präsens): przedrostek — na koniec.
Ich stehe um 7 Uhr auf. Er fängt um 9 Uhr an. Wir kaufen am Samstag ein.
2. Pytanie: przedrostek — wciąż na koniec.
Wann stehst du auf? Fängt er um 9 Uhr an? Wo kaufst du ein?
3. Z czasownikiem modalnym: przedrostek zostaje przyklejony. Czasownik idzie na koniec w Infinitivie — w całości.
Ich muss um 7 Uhr aufstehen. Er will früh anfangen. Wir können hier einkaufen.
Czasownik modalny „skleja" przedrostek z powrotem. W bezokoliczniku czasownik jest zawsze cały.
Pułapka! Bez modalnego — przedrostek osobno na końcu. Z modalnym — czasownik cały na końcu. Ich stehe um 7 Uhr auf. ALE: Ich muss um 7 Uhr aufstehen.
Część 4: Tabela częstych przedrostków rozdzielnych
| Przedrostek | Sens | Czasownik | Polski | Przykład |
|---|---|---|---|---|
| auf- | w górę, otwarcie | aufstehen | wstawać | Ich stehe früh auf |
| an- | początek, zbliżenie | anfangen | zaczynać | Die Arbeit fängt um 9 an |
| an- | anrufen | dzwonić | Ich rufe dich morgen an | |
| ein- | do środka | einkaufen | kupować (w sklepie) | Wir kaufen im Supermarkt ein |
| aus- | na zewnątrz, wył. | ausgehen | wychodzić (rozrywka) | Wir gehen heute Abend aus |
| mit- | razem | mitkommen | iść razem | Kommst du mit? |
| zu- | zamknięcie | zumachen | zamykać | Mach bitte die Tür zu |
| ab- | precz | abfahren | odjeżdżać | Der Zug fährt um 8 ab |
| vor- | przed | vorstellen | przedstawiać | Ich stelle mich vor |
| zurück- | z powrotem | zurückkommen | wracać | Wann kommst du zurück? |
Słownictwo lekcji
- aufstehenwstawać
- anfangenzaczynać
- einkaufenkupować, robić zakupy
- anrufendzwonić
- aufhörenprzestawać, kończyć
- ausgehenwychodzić (na miasto)
- mitkommeniść razem
- zumachenzamykać
- abfahrenodjeżdżać
- vorstellenprzedstawiać
- zurückkommenwracać
- pendeln—dojeżdżać do pracy (wahadłowo)
- die Mittagspausefprzerwa obiadowa (Pause = pauza, kognat!)
- die Kantinefstołówka pracownicza (kognat!)
- der Feierabendmkoniec dnia pracy
- das Büronbiuro (kognat!)
- der Kollegemkolega z pracy
- die Kolleginfkoleżanka z pracy
- die Besprechungfnarada, spotkanie robocze
- der Staumkorek (na drodze)
- die S-Bahnfszybka kolej miejska
- der Arbeitsplatzmmiejsce pracy
- die Überstundefnadgodzina
| Niemiecki | Rodzaj | Tłumaczenie | |
|---|---|---|---|
aufstehen | wstawać | ||
anfangen | zaczynać | ||
einkaufen | kupować, robić zakupy | ||
anrufen | dzwonić | ||
aufhören | przestawać, kończyć | ||
ausgehen | wychodzić (na miasto) | ||
mitkommen | iść razem | ||
zumachen | zamykać | ||
abfahren | odjeżdżać | ||
vorstellen | przedstawiać | ||
zurückkommen | wracać | ||
pendeln | — | dojeżdżać do pracy (wahadłowo) | |
die Mittagspause | f | przerwa obiadowa (Pause = pauza, kognat!) | |
die Kantine | f | stołówka pracownicza (kognat!) | |
der Feierabend | m | koniec dnia pracy | |
das Büro | n | biuro (kognat!) | |
der Kollege | m | kolega z pracy | |
die Kollegin | f | koleżanka z pracy | |
die Besprechung | f | narada, spotkanie robocze | |
der Stau | m | korek (na drodze) | |
die S-Bahn | f | szybka kolej miejska | |
der Arbeitsplatz | m | miejsce pracy | |
die Überstunde | f | nadgodzina |
Pełny słownik
2,770 haseł
Przeczytaj zadanie, wpisz odpowiedź po niemiecku i naciśnij «Sprawdź». Najpierw sprawdzamy lokalnie; w trudnych przypadkach pytamy Claude o podpowiedź. Postęp zapisuje się automatycznie.
🔊 ĆwiczeniaOtwiera odpowiedzi ćwiczeń w aplikacji zewnętrznej — z audio i analizą słowo po słowie.Ćwiczenie 1. Rozdziel czasownik — ustaw przedrostek na właściwym miejscu
Przepisz, rozstawiając przedrostek poprawnie.
Ćwiczenie 2. Z modalnym czy bez? Przetłumacz na niemiecki
Ćwiczenie 3. Rozdzielny czy nierozdzielny? Przetłumacz na niemiecki
Przetłumacz na niemiecki. Uważaj na przedrostek: rozdzielny wędruje na koniec, nierozdzielny zostaje przy czasowniku.
Ćwiczenie 4. Przetłumacz dialogi
Dialog 1: — O której wstajesz? — Wstaję o szóstej. A ty? — Muszę wstawać o piątej, dojeżdżam do pracy szybką koleją.
Dialog 2: — Jadasz w stołówce? — Tak, w przerwie obiadowej. Jedzenie tam niezłe. — O której masz koniec pracy? — Zazwyczaj o szóstej, ale dzisiaj mam nadgodziny.
Otwarte ćwiczenie — bez automatycznego sprawdzania. Wypowiedz odpowiedzi na głos i idź dalej.
Ćwiczenie 5. Matryca — odpowiadaj według wzorca
Przeczytaj pytanie i wpisz odpowiedź. Jeśli odpowiedź nie przychodzi natychmiast — otwórz klucz i wypowiedz ją na głos.
Przeczytaj pytanie i wpisz odpowiedź. Jeśli odpowiedź nie przychodzi natychmiast — otwórz klucz i wypowiedz ją na głos.
- Wann stehst du auf?
- Wann fängst du an?
- Kaufst du heute ein? (odpowiedz: tak)
- Kommst du mit? (odpowiedz: tak)
- Wann hörst du auf?
- Wann kommst du zurück?
Z modalnymi:
- Wann musst du aufstehen?
- Willst du mitkommen? (odpowiedz: tak)
- Kannst du morgen anrufen? (odpowiedz: tak)
- Musst du heute einkaufen? (odpowiedz: tak)
Klucz
- Ich stehe um sieben Uhr auf.
- Ich fange um neun Uhr an.
- Ja, ich kaufe heute ein.
- Ja, ich komme mit.
- Ich höre um sechs Uhr auf.
- Ich komme am Abend zurück.
- Ich muss um sechs Uhr aufstehen.
- Ja, ich will mitkommen.
- Ja, ich kann morgen anrufen.
- Ja, ich muss heute einkaufen.
Otwarte ćwiczenie — bez automatycznego sprawdzania. Wypowiedz odpowiedzi na głos i idź dalej.
Potrzebujesz więcej praktyki? Claude wygeneruje świeże ćwiczenie z 10 zadaniami ze słownictwa i tematu lekcji.
Wygenerowane: 0 z 5
Teksty do słuchania
Trzy warianty tekstów na lekcję. Otwórz w glottos.com dla synchronizowanego audio.
Tekst ATekst do lekcji 20: Czasowniki rozdzielnie złożone🔊 Praktyka audio ↗
- Ich stehe jeden Morgen um halb sieben auf.
- Wann fängst du mit der Arbeit an?
- Ich fange um neun Uhr an.
- Er kauft nach der Arbeit im Supermarkt ein.
- Rufst du deine Mutter heute an?
- Ja, ich rufe sie jeden Abend an.
- Kommst du heute Abend mit?
- Der Zug fährt um acht Uhr ab.
- Wann hörst du mit der Arbeit auf?
- Ich höre um sechs Uhr auf.
- Wann kommst du nach Hause zurück?
- Ich komme um halb sieben zurück.
- Mach bitte das Fenster zu.
- Er stellt sich bei der Besprechung vor.
- Ich muss um fünf Uhr aufstehen.
- Sie will früher mit der Arbeit anfangen.
- Wir können im Supermarkt einkaufen.
- Willst du heute Abend mitkommen?
- Ich pendle jeden Tag mit der S-Bahn.
- Die Besprechung fängt um zehn Uhr an.
- Isst du in der Mittagspause in der Kantine?
- Heute mache ich pünktlich Feierabend.
- Meine Kollegin kauft jeden Freitag ein.
- Der Chef ruft mich ständig an.
- Wann fährt dieser Zug ab?
- Er muss heute Überstunden machen.
- Ich gehe jeden Tag um acht aus dem Haus.
- Sie kommt am Montag aus dem Urlaub zurück.
- Wir fangen jede Woche mit einer Besprechung an.
- Kannst du morgen bei mir anrufen?
Tekst BTekst do lekcji 20 (B): Czasowniki rozdzielnie złożone🔊 Praktyka audio ↗
- Ich stehe um sechs Uhr auf und dusche mich.
- Der Arbeitstag fängt um halb neun an.
- Meine Kollegin räumt den Schreibtisch auf.
- Er zieht seinen Mantel aus und setzt sich hin.
- Um neun Uhr ruft der Chef alle zusammen.
- Wir bereiten die Präsentation vor.
- Machst du bitte die Tür auf?
- Die Sekretärin schreibt die Termine auf.
- Ich lade den Kunden zur Besprechung ein.
- Wann gibst du den Bericht ab?
- Ich gebe ihn heute Nachmittag ab.
- Sie nimmt an der Videokonferenz teil.
- Um zwölf Uhr hören wir kurz auf.
- In der Mittagspause gehen wir zusammen raus.
- Er bringt Kaffee für alle mit.
- Wann fängt das Meeting wieder an?
- Es fängt um halb zwei wieder an.
- Ich mache das Dokument fertig und drucke es aus.
- Sie stellt den neuen Mitarbeiter vor.
- Ich ziehe mich nach der Arbeit um.
- Machst du heute pünktlich Feierabend?
- Ja, ich höre um fünf Uhr auf.
- Der Drucker schaltet sich nicht ein.
- Mach bitte das Licht an, es ist dunkel!
- Wann kommst du von der Dienstreise zurück?
- Ich komme am Freitag zurück.
- Er schließt das Büro um sechs Uhr ab.
- Wir laden die Datei auf den Computer herunter.
- Ruft der Kunde heute noch an?
- Ja, er ruft um vier Uhr an.
Tekst CTekst do lekcji 20 (C): Czasowniki rozdzielnie złożone🔊 Praktyka audio ↗
- Am Samstag schlafe ich lange und stehe spät auf.
- Ich mache das Radio an und höre Musik.
- Meine Frau räumt die Küche auf.
- Wann fängt der Film im Fernsehen an?
- Er fängt um elf Uhr an.
- Ich rufe meinen Freund an und lade ihn ein.
- Er nimmt die Einladung gern an.
- Wir kaufen zusammen im Supermarkt ein.
- Ich packe die Einkäufe aus und räume sie ein.
- Mein Sohn zieht sich warm an und geht raus.
- Er kommt erst am Abend zurück.
- Ich mache die Tür auf und lasse den Hund rein.
- Meine Tochter schaltet den Computer ein.
- Sie lädt ein neues Spiel herunter.
- Am Nachmittag ziehe ich die Vorhänge zu.
- Ich lege mich hin und schlafe eine Stunde.
- Um vier Uhr wache ich wieder auf.
- Mein Mann bereitet das Abendessen vor.
- Ich decke den Tisch und stelle Gläser hin.
- Die Gäste kommen um sechs Uhr an.
- Wir stoßen mit Saft und Wein an.
- Nach dem Essen spüle ich das Geschirr ab.
- Meine Frau trocknet die Teller ab.
- Die Kinder ziehen sich den Schlafanzug an.
- Ich lese ihnen eine Geschichte vor.
- Um neun Uhr schalten wir das Licht aus.
- Mein Mann schließt alle Fenster zu.
- Ich stelle den Wecker für Sonntag aus.
- Am Sonntag fangen wir alles von vorne an.
- So verbringen wir jeden freien Tag.
Audio odtwarzane jest w glottos.com — otwiera się w nowej karcie.
Trening ust
Główna zasada: 95% — to trening ust. Czytaj każdą linijkę na głos. Nie tylko patrz — mów.
Część 6: Gamy językowe
🔊 Praktyka audioGama 1 — aufstehen (wstawanie rano)
Ich stehe jeden Morgen um halb sieben auf
Du stehst jeden Morgen um halb sieben auf
Er steht jeden Morgen um halb sieben auf
Sie steht jeden Morgen um halb sieben auf
Wir stehen jeden Morgen um halb sieben auf
Ihr steht jeden Morgen um halb sieben auf
Sie stehen jeden Morgen um halb sieben auf
Słuchaj: czasownik na drugim miejscu, auf odleciało na sam koniec. Trenuj uchem.
Gama 2 — anfangen (praca się zaczyna)
Ich fange um neun Uhr mit der Arbeit an
Du fängst um neun Uhr mit der Arbeit an
Er fängt um neun Uhr mit der Arbeit an
Sie fängt um neun Uhr mit der Arbeit an
Wir fangen um neun Uhr mit der Arbeit an
Ihr fangt um neun Uhr mit der Arbeit an
Sie fangen um neun Uhr mit der Arbeit an
Uwaga: anfangen — czasownik ze zmianą samogłoski rdzennej! Du fängst, er fängt.
Gama 3 — einkaufen + czasownik modalny (przedrostek się nie odrywa)
Ich muss nach der Arbeit einkaufen
Du musst nach der Arbeit einkaufen
Er muss nach der Arbeit einkaufen
Sie muss nach der Arbeit einkaufen
Wir müssen nach der Arbeit einkaufen
Ihr müsst nach der Arbeit einkaufen
Sie müssen nach der Arbeit einkaufen
Modalny skleja czasownik z powrotem. „einkaufen" leci na koniec w całości.
Część 7: Matryca językowa
🔊 Praktyka audioMatryca 1 — „Ty ↔ Ja"
Wann stehst du auf? – Ich stehe um sieben Uhr auf
Wann fängst du mit der Arbeit an? – Ich fange um neun an
Kaufst du nach der Arbeit ein? – Ja, ich kaufe im Supermarkt ein
Rufst du deine Mutter an? – Ja, ich rufe sie jeden Abend an
Kommst du heute mit? – Ja, ich komme gerne mit
Wann hörst du mit der Arbeit auf? – Ich höre um sechs auf
Kommst du bald zurück? – Ja, ich komme um acht zurück
Matryca 2 — „Trzecie osoby"
Wann steht dein Bruder auf? – Er steht um halb sechs auf
Fängt deine Kollegin schon um acht an? – Ja, sie fängt um acht an
Kauft deine Frau jeden Tag ein? – Nein, sie kauft nur am Freitag ein
Ruft dein Chef oft an? – Ja, er ruft mich ständig an
Wann hört dein Vater mit der Arbeit auf? – Er hört um fünf auf
Matryca 3 — Dzień pracy
Wie pendelst du zur Arbeit? – Ich nehme die S-Bahn, das dauert 40 Minuten
Wann fängt deine Besprechung an? – Sie fängt um zehn Uhr an
Isst du in der Kantine? – Ja, ich esse in der Mittagspause in der Kantine
Machst du heute Überstunden? – Nein, heute mache ich pünktlich Feierabend
Wann kommst du nach Hause zurück? – Ich komme um halb sieben zurück
ROZDZIELNY = AKCENT NA PRZEDROSTKU (AUFstehen)
NIEROZDZIELNY = AKCENT NA RDZENIU (verSTEHen)
POLAK: „wstaję" = JEDNO słowo. Niemiec rozbija na DWA.
Przedrostek (auf-, an-, ein-, mit-, ab-) leci NA KONIEC ZDANIA.
Präsens bez modalnego: Ich stehe um 7 Uhr AUF
Pytanie: Wann stehst du AUF?
Z czasownikiem modalnym: Ich muss um 7 Uhr AUFSTEHEN (sklejony)
Przedrostki rozdzielne:
auf-, an-, ein-, aus-, mit-, zu-, ab-, vor-, zurück-
Przedrostki nierozdzielne:
be-, ge-, er-, ver-, zer-, ent-, emp-, miss-
Dzień pracy:
pendeln (dojeżdżać) | die Mittagspause (obiad)
die Kantine (stołówka) | der Feierabend (koniec pracy)
die Besprechung (narada) | die Überstunde (nadgodzina)
Następny krok: Lekcja 21 — Czasowniki zwrotne i cząstka sich. Dowiesz się, dlaczego Niemcy „się myją" (sich waschen) i „się cieszą" (sich freuen). Spoiler: polskie „się" = niemieckie „sich". Dokładny odpowiednik.
Następny krok: Lekcja 21 — Czasowniki zwrotne i cząstka sich. Dowiesz się, dlaczego Niemcy „się myją" (sich waschen) i „się cieszą" (sich freuen). Spoiler: polskie „się" = niemieckie „sich". Dokładny odpowiednik.