Lekcja 19: Słowa-rodzajniki: dieser, jeder, welcher, mancher, solcher

Słownictwo: Mój dzień (rano)

Ukończenie tej lekcji doda do ogólnego postępu:

SłownictwoA1+3%A2+2%B1+0.5%
GramatykaA1+1%A2+4%B1+0.9%

Jak pracować z tą lekcją

  1. Przeczytaj regułę — zrozum logikę (5 minut)
  2. Przetłumacz ćwiczenia pisemnie — sprawdź według klucza
  3. Powiedz na głos — powoli, świadomie, analizując każdą końcówkę
  4. Przyspieszaj — gnaj matrycę, aż wylatuje na autopilocie

Zdałeś test „Rycerz". Władasz rodzajnikami der/die/das we wszystkich przypadkach. Teraz hak: jest cała grupa słów, które zachowują się dokładnie tak samo jak der/die/das. Wyucz jeden wzorzec — dostaniesz pięć słów za darmo.


Część 1: Czym są słowa-rodzajniki (der-Wörter)

Po polsku mówisz: „ten dom", „każdy dzień", „który film?". Słowa „ten", „każdy", „który" stoją przed rzeczownikiem i wskazują na niego — jak rodzajnik.

W niemieckim takie słowa nazywa się der-Wörter (słowa-rodzajniki). Oto one:

SłowoPolski
dieserten
jederkażdy
welcherktóry? jaki?
mancherniejeden, niektóry
solchertaki

Pięć słów — jedna reguła odmiany.

Polski mózg = darmowa intuicja. Polski też ma trójkę „ten/ta/to", „każdy/każda/każde", „który/która/które". Trzy rodzaje, jedna logika. Polak czuje to bezbłędnie. Niemiecki działa identycznie — tylko końcówki inne.


Część 2: Główny hack — „der z przedrostkiem"

dies-ER, dies-E, dies-ES = d-ER, d-IE, d-AS. Końcówki te same!

Zapomnij o kuciu nowej tabeli. Już wiesz, jak odmienia się der/die/das. Po prostu doklej przedrostek — dies-, jed-, welch-, manch-, solch- — i gotowe.

der Mann → dieser Mann die Frau → diese Frau das Kind → dieses Kind

Widzisz? Końcówka -er, -e, -es — to dokładnie końcówki rodzajnika der, die, das, tylko bez litery d.


Część 3: Pełna tabela odmiany

Męski (der)Nijaki (das)Żeński (die)Liczba mnoga (die)
Nominativdieserdiesesdiesediese
Akkusativdiesendiesesdiesediese
Dativdiesemdiesemdieserdiesen

Trzy rzeczy do zapamiętania:

  1. Wszystkie der-Wörter odmieniają się tak samo. Wyuczyłeś dieser — znasz jeder, welcher, mancher, solcher.
  2. Końcówki = końcówki rodzajnika określonego. -er, -e, -es, -en, -em — już je znasz.
  3. jeder nie ma liczby mnogiej. Logiczne: „każdy" — to o jednym. W mnogim mów alle (wszyscy/wszystkie).

Pułapka! Nie myl der-Wörter z ein-Wörter (mein, dein, kein). W ein-Wörter Nominativ rodzaju męskiego ma końcówkę zerową: mein Mann (nie meiner). A w der-Wörter końcówka zawsze jest: dieser Mann. Porównaj: Dieser Kaffee ist gut. — Mein Kaffee ist gut. Czujesz różnicę?


Część 4: Każde słowo w kontekście

SłowoPrzykładPolski
dieserDieser Wecker ist zu lautTen budzik jest za głośny
jederJeder Morgen beginnt gleichKażde rano zaczyna się tak samo
welcherWelchen Tee trinkst du?Którą herbatę pijesz?
mancherMancher Tag ist schwerNiejeden dzień bywa ciężki
solcherSolches Wetter mag ich nichtTakiej pogody nie lubię

Końcówki zmieniają się przez przypadek i rodzaj. Welchen Tee — Akk, m. Solches Wetter — Nom, n. Logika ta sama co z der/den/dem.


Następny krok: Lekcja 20 — Czasowniki z przedrostkami rozdzielnymi. Spotkałeś już aufstehen — przedrostek auf- uciekł na koniec zdania. Dlaczego? I jakie inne przedrostki tak robią? Rozłożymy to na czynniki.

Lekcja 19: Słowa-rodzajniki: dieser, jeder, welcher, mancher, solcher · Deutsch · Glottos Matrix