Lekcja 1: Czytanie po niemiecku. Liczby 1–20

Słownictwo: Alfabet, wymowa, powitania

Ukończenie tej lekcji doda do ogólnego postępu:

SłownictwoA1+3%
GramatykaA1+1%

Jak pracować z tą lekcją

  1. Przeczytaj — zrozum regułę (5 minut, nie więcej!)
  2. Powiedz na głos — powoli, świadomie, analizując każdy dźwięk
  3. Przyspieszaj — powtarzaj, aż frazy wylatują same

Znać regułę = 5%. Wytrenować buzię = 95%. Język to sport. Nie nauczysz się pływać, czytając książkę o pływaniu. Otwórz usta i mów.


Część 1: Niemiecki czyta się prawie tak, jak się pisze

Dobra wiadomość: po niemiecku piszesz tak, jak słyszysz. Bez zasadzek angielskiego (porównaj „though, through, tough, thought" — te same litery, cztery różne dźwięki). Naucz się 15 reguł i przeczytasz każde niemieckie słowo.

Reguły ukryte w liczbach

Spójrz na liczby 1–12. Prawie wszystkie reguły czytania niemieckiego są w nich:

LiczbaZapisCzego się uczymy
1einsei = „aj". Zawsze. Bez wyjątków.
2zweiz = „c". Zawsze. (Polskie z to inny dźwięk!)
3dreiznowu ei = „aj"
4vierv = „f". A ie = długie „i".
5fünfü = brak polskiego odpowiednika. Ułóż usta jak do „u", a powiedz „i".
6sechss przed samogłoską = „z". A chs = „ks" (jak w „seks").
7siebenie = długie „i" (nie „ie"!)
8achtch po a, o, u = mocne „h" (jak polskie chleb)
9neuneu = „oj". Zawsze.
10zehnh po samogłosce = cisza. Tylko wydłuża samogłoskę.
11elftu jest prosto
12zwölfö = brak polskiego odpowiednika. Ułóż usta jak do „o", a powiedz „e".

Jeszcze 5 kluczowych reguł

LiteraDźwiękPrzykład
w„w" (jak polskie w!) — IDENTYCZNIEwas = „was"
j„j" (jak polskie j!) — IDENTYCZNIEja = „ja"
sch„sz" (jak polskie sz!) — IDENTYCZNIESchule = „szule"
st-/sp- na początku wyrazu„szt-/szp-"Straße = „sztrase"
ß (eszet)długie „s"Straße = „sztrase"

Największy plus dla Polaka: niemieckie w = polskie w. Niemieckie sch = polskie sz. Niemieckie j = polskie j. Trzy darmowe dźwięki. Niemiecki dla Polaka brzmi w 60% znajomo. Anglik się męczy, ty masz fory.

Pułapka! Niemieckie z to NIE polskie z. Niemieckie z czyta się „c" (jak w „cebula"). „zwei" = „cwaj", nie „zwej". Polskie z po niemiecku to mniej więcej s przed samogłoską (sieben = „ziben"). Przepnij to w głowie raz a dobrze.


Część 2: Umlauty (ä, ö, ü) — hack na wymowę

Umlauty nie mają polskich odpowiedników. Użyj triku:

Ułóż usta do jednego dźwięku, a wypowiedz inny.

LiteraPozycja ustPowiedzSkojarzenie
äusta jak do „a"powiedz „e"szerokie „e" (jak w „lepiej")
öusta jak do „o"powiedz „e"brak polskiego odpowiednika — francuskie eu w peur
üusta jak do „u"powiedz „i"brak polskiego odpowiednika — francuskie u w tu

Trening: powiedz polskie „i" → zaokrąglij usta jak do „u" → masz ü.


Część 3: Liczby 1–20

1eins11elf
2zwei12zwölf
3drei13dreizehn
4vier14vierzehn
5fünf15fünfzehn
6sechs16sechzehn (zgub „s"!)
7sieben17siebzehn (zgub „en"!)
8acht18achtzehn
9neun19neunzehn
10zehn20zwanzig

Pułapka! sechs (6) gubi s w sechzehn (16). A sieben (7) gubi en w siebzehn (17). Niemcy są leniwi — nie chcą wymawiać „sechszehn" ani „siebenzehn", za dużo spółgłosek.

Wzorzec 13–19: cyfra + zehn. Podobnie do polskiego „trzy-naście, czter-naście" — końcówka „-zehn" działa jak „-naście". Kognat strukturalny.


Następny krok: Lekcja 2 — Zaimki osobowe i liczby 21–1000. Dowiesz się, dlaczego Niemcy liczą „pięć-i-dwadzieścia" zamiast „dwadzieścia-pięć". Polski dawno temu też tak liczył — i w niektórych kontekstach jeszcze liczy („pół do trzeciej" działa tym samym lustrzanym mechanizmem).

Lekcja 1: Czytanie po niemiecku. Liczby 1–20 · Deutsch · Glottos Matrix