Lekcja 39: Zdania względne — der/die/das (który/która/które)

Słownictwo: Mieszkanie i wynajem

Ukończenie tej lekcji doda do ogólnego postępu:

SłownictwoA1+0.8%A2+2%B1+3%B2+0.5%
GramatykaA2+1%B1+4%B2+0.5%

Jak pracować z tą lekcją

  1. Przeczytaj regułę — zrozum logikę (5 minut)
  2. Przetłumacz ćwiczenia pisemnie — sprawdź klucz
  3. Powiedz na głos — powoli, świadomie, analizując każdy zaimek względny
  4. Przyspieszaj — przeganiaj matrycę, aż wylatuje automatycznie

Umiesz już budować zdania złożone z dass, weil, wenn, ob. Teraz dokładamy kolejny typ: zdania z „który/która/które". Dla Polaka to ulga. Polski też ma ten sam mechanizm: „Mężczyzna, który stoi przy drzwiach, jest moim szefem". Po niemiecku jest niemal tak samo. Drobne różnice: zaimek względny to dokładnie ten artykuł, który znasz od miesięcy, a czasownik w zdaniu względnym ucieka na koniec.


Część 1: Po co zdania względne

Po polsku: „Mężczyzna, który stoi przy drzwiach, jest moim szefem". Dwa fakty sklejone w jedno zdanie.

Po niemiecku — ta sama logika:

Der Mann, der an der Tür steht, ist mein Chef.

„Der Mann ist mein Chef" + „Der Mann steht an der Tür" = jedno zdanie. Zamiast powtarzać „der Mann", stawiamy zaimek względny der.

Jedyna różnica względem polskiego: po polsku mówisz „który stoi przy drzwiach", po niemiecku „der an der Tür steht" — czasownik na koniec.


Część 2: Główny hack — „Artykuł + przecinek + czasownik na koniec"

Zaimek względny = rodzajnik określony (prawie). Znasz rodzajniki — znasz 90% zaimków względnych.

Trzy reguły:

  1. Rodzaj i liczba — od rzeczownika, do którego się odnosisz.
  2. Przypadek — od roli zaimka wewnątrz zdania względnego.
  3. Czasownik — na sam koniec zdania względnego. Przecinki obowiązkowe. Zawsze.

Część 3: Tabela zaimków względnych

Męski (der)Nijaki (das)Żeński (die)Liczba mnoga (die)
Nominativderdasdiedie
Akkusativdendasdiedie
Dativdemdemderdenen
Genitivdessendessenderenderen

Trzy rzeczy:

  1. Nom, Akk — w 100% pokrywają się z rodzajnikiem określonym. Nic nowego.
  2. Dativ — też się pokrywa, oprócz liczby mnogiej: nie „den", tylko denen. Dodatkowa sylaba.
  3. Genitiv — formy specjalne: dessen (m. i n.) oraz deren (f. i mn.). Zastępują zaimek dzierżawczy: „dessen Frau" = „jego żona".

Pułapka! Przypadek zaimka NIE ustala się po zdaniu głównym, tylko po roli rzeczownika wewnątrz zdania względnego. Der Mann, den ich kenne... (den = Akk, bo „ich kenne den Mann"). Der Mann, der dort steht... (der = Nom, bo „der Mann steht dort"). To samo „der Mann" — różne zaimki!

To dokładnie ta sama logika, co po polsku: „Mężczyzna, który stoi" (mianownik) vs „Mężczyzna, którego znam" (biernik). Polak rozumie automatycznie — przypadek zaimka zależy od jego pracy w środku zdania względnego.


Część 4: Jak ustalić przypadek

Rozbij na dwa proste zdania. Patrz, jaką rolę pełni rzeczownik w drugim:

Rola w zdaniu względnymPrzypadekPrzykład
Podmiot (kto?)NomDie Frau, die hier wohnt, ist Ärztin
Dopełnienie bliższe (kogo? co?)AkkDie Frau, die ich gestern gesehen habe, ist Ärztin
Dopełnienie dalsze (komu?)DatDie Frau, der ich geholfen habe, ist Ärztin
Przynależność (czyj?)GenDie Frau, deren Hund immer bellt, ist Ärztin

Polski rytm: który / którego / któremu / którego (czyj). Niemiecki ma to samo, tylko z innymi sufiksami.


Następny krok: Lekcja 40 — Obwohl, statt zu, ohne zu. Nauczysz się mówić „chociaż", „zamiast" i „bez (robienia)" — trzy konstrukcje, które natychmiast podnoszą poziom Twojej niemczyzny z A2 do B1. Polski daje gotowe odpowiedniki, tylko trzeba je zmapować.

Lekcja 39: Zdania względne — der/die/das (który/która/które) · Deutsch · Glottos Matrix